Een politically exposed person (PEP) is in de Wwft een natuurlijk persoon die een prominente publieke functie bekleedt of het afgelopen jaar bekleedde, plus diens directe familieleden en bekende naaste geassocieerden. Zodra iemand in uw cliënt- of UBO-onderzoek een PEP blijkt te zijn, ontstaat automatisch de plicht tot verscherpt cliëntonderzoek — ook als de zaak op zichzelf laag-risico oogt.
Welke functies zijn PEP-functies?
De wet somt limitatief op welke functies kwalificeren. In hoofdlijnen:
- Staatshoofden, regeringsleiders, ministers en staatssecretarissen.
- Parlementariërs en leden van vergelijkbare wetgevende organen.
- Leden van hooggerechtshoven, constitutionele hoven en andere hoge rechterlijke instanties tegen wier beslissing geen beroep openstaat.
- Leden van rekenkamers en van directies van centrale banken.
- Ambassadeurs, zaakgelastigden, hoge officieren in de strijdkrachten.
- Leden van bestuurs- en toezichthoudende organen van staatsdeelnemingen.
- Bestuurders, plaatsvervangend bestuurders en leden van de raad van bestuur van een internationale organisatie (EU, VN, NAVO, IMF).
Lokaal bestuur (burgemeesters, wethouders, gemeenteraadsleden) valt niet onder de Nederlandse implementatie. Provinciale statenleden ook niet. Dit verschilt van sommige andere EU-lidstaten — houd daar rekening mee bij grensoverschrijdende cliëntstructuren.
Familie en naaste geassocieerden
Ook onder PEP-behandeling vallen: partner (getrouwd, geregistreerd of daarmee gelijkgesteld), kinderen en hun partners, en ouders van de PEP. Naaste geassocieerden zijn personen met wie de PEP een gezamenlijk economisch belang heeft (gezamenlijke UBO van een rechtspersoon, of iemand die op een andere manier een nauwe zakelijke band heeft). Het gaat om bekende geassocieerden — u hoeft geen detectivewerk te doen, maar wat u redelijkerwijs kunt vinden moet u vinden.
Hoe lang blijft iemand een PEP?
Vanaf beëindiging van de functie geldt volgens de Nederlandse Wwft-implementatie een "afkoelperiode" van ten minste twaalf maanden waarin de persoon nog als PEP wordt behandeld. Sommige bronnen (met name FATF-guidance) suggereren dat het risico na functie-beëindiging nog langer relevant kan zijn, afhankelijk van functie en jurisdictie. Kantoren hanteren in de praktijk vaak een risico-gebaseerde benadering: de eerste twaalf maanden altijd PEP-behandeling, daarna afhankelijk van de context.
Hoe screenen?
PEP-screening kan op drie manieren:
- Vragen aan de cliënt. Verplicht, maar niet voldoende. Cliënten geven zichzelf zelden op als PEP.
- Commerciële databases. Aanbieders zoals World-Check, Dow Jones RiskCenter of ComplyAdvantage bevatten wereldwijde PEP-lijsten die dagelijks worden bijgewerkt. Voor kleinere kantoren zijn er ook lichte varianten via KYC-platforms.
- Open bronnen. Google, Wikidata, nieuws-archieven. Bruikbaar als aanvulling, niet als hoofdmethode.
De screening moet gedaan worden bij intake én periodiek daarna — cliënten kunnen tussentijds een PEP-status krijgen (verkiezing tot een parlement, benoeming tot bestuurder). Zie Wwft & conflictcheck voor hoe LegalTime automatische periodieke rescreening ondersteunt.
Wat verandert bij een PEP-hit?
Bij een positieve PEP-treffer geldt verplicht verscherpt cliëntonderzoek. Concreet:
- Toestemming van senior management van uw kantoor vóór aanvang of voortzetting van de relatie.
- Onderzoek naar de herkomst van vermogen en de herkomst van middelen die bij de opdracht betrokken zijn.
- Intensievere doorlopende monitoring.
- Aparte vastlegging in het dossier van al deze stappen.
Een PEP-status is geen reden om de opdracht te weigeren — de wet gaat uit van risicobeheersing, niet van uitsluiting. Wel is het reden om extra kritisch te zijn en om ongebruikelijke transactiepatronen sneller te herkennen.
Praktisch: valse positieven
Screening levert regelmatig valse positieven op (dezelfde naam, ander persoon). Documenteer expliciet waarom u een hit als vals kwalificeert: geboortedatum, woonplaats, foto-vergelijking. Een lege "vals positief"-conclusie zonder onderbouwing wordt bij een audit als bevinding aangemerkt.
Naaste geassocieerden — een casus
Een cliënt-BV heeft twee UBO's: mevrouw A (60%) en de heer B (40%). B blijkt via een aparte BV samen met een zittend minister mede-eigenaar van een vastgoedvennootschap. Daarmee is B "bekende naaste geassocieerde" van een PEP — en daarmee moet cliënt-BV worden behandeld met verscherpt cliëntonderzoek, ook al is de minister zelf geen directe belanghebbende in de cliënt.
Samenvatting
PEP-check is meer dan een lijst afvinken. Het vereist: een precieze definitie kennen, dagelijks bijgewerkte databronnen, periodieke rescreening, expliciete documentatie van hits én valse positieven, en verscherpt onderzoek bij treffers. Kantoren die dit inbouwen in hun intake-workflow beperken risico én tijdverlies aanzienlijk vergeleken met ad-hoc handmatig zoekwerk.
Lees ook
Zelf ervaren hoe LegalTime uw kantoor helpt?