No cure no pay advocaat: mag het en wanneer?

Kort samengevat: no cure no pay is voor Nederlandse advocaten in beginsel niet toegestaan. De beroepsregels gaan er doorgaans van uit dat de beloning van een advocaat niet volledig afhankelijk mag zijn van het resultaat van de zaak. In de praktijk bestaat er een uitzondering voor bepaalde letselschade- en overlijdensschadezaken. Wie cliënten kostenzekerheid wil bieden, kan doorgaans beter uit de voeten met fixed fee, een gemaximeerd tarief of een betalingsregeling. Toets uw afspraken altijd aan de actuele regelgeving van de NOvA.

Wat no cure no pay precies is

No cure no pay is een beloningsafspraak waarbij de cliënt niets betaalt als de zaak geen resultaat oplevert, en bij succes een vooraf afgesproken deel van de opbrengst afdraagt. Het model is populair in de markt omdat het aantrekkelijk klinkt: de cliënt loopt geen financieel risico en de dienstverlener heeft een sterke prikkel om te winnen.

Daarnaast bestaat de bredere categorie resultaatgerelateerde beloning. Daaronder vallen ook mengvormen: een verlaagd basistarief plus een aanvullende vergoeding bij succes, of een percentage van het behaalde resultaat bovenop een uurhonorarium. Het onderscheid is relevant, omdat de beroepsregels niet alle vormen op dezelfde manier behandelen.

De hoofdregel in de Nederlandse advocatuur

Voor advocaten geldt in beginsel dat zij geen honorariumafspraak maken waarbij de beloning volledig afhangt van de uitkomst van de zaak. De achterliggende gedachte is de onafhankelijkheid van de advocaat: wie financieel meedeelt in het resultaat, kan in de verleiding komen belangen te laten meewegen die niet die van de cliënt zijn — bijvoorbeeld bij de afweging om te schikken of door te procederen.

Deze hoofdregel is neergelegd in de regelgeving voor de advocatuur (gedragsregels en de verordening op de advocatuur). Omdat die regelgeving periodiek wordt aangepast en de precieze formulering en reikwijdte per situatie verschillen, is het verstandig om vóór het maken van een afwijkende afspraak de actuele tekst van de gedragsregels en de verordening bij de NOvA te raadplegen, en bij twijfel de deken of het bureau van de orde te consulteren. Dit artikel beschrijft het speelveld op hoofdlijnen; het vervangt die toets niet.

De uitzondering in de praktijk: letselschade en overlijdensschade

In de praktijk bestaat er een uitzondering op de hoofdregel voor bepaalde letselschade- en overlijdensschadezaken. Die uitzondering is ontstaan als experiment, met als achterliggende gedachte dat slachtoffers met een op zichzelf kansrijke vordering soms geen advocaat konden inschakelen omdat zij het financiële risico niet konden dragen — terwijl de wederpartij doorgaans een verzekeraar met diepe zakken is.

Aan die uitzondering zijn voorwaarden verbonden. In de kern gaat het om zaken van een bepaald type, om een deelnemende advocaat of kantoor dat zich aan de bijbehorende voorwaarden houdt, en om afspraken die transparant en schriftelijk met de cliënt worden vastgelegd — inclusief wat er gebeurt bij een gedeeltelijk resultaat of bij tussentijdse beëindiging. Omdat de precieze voorwaarden en de status van deze regeling in de tijd kunnen wijzigen, noemen we hier bewust geen artikelnummers, percentages of data. Werkt u in de letselschadepraktijk en overweegt u deze route, ga dan uit van de actuele publicaties van de NOvA en van de voorwaarden die op dat moment gelden.

Waarom cliënten erom vragen

De vraag naar no cure no pay komt zelden voort uit een principiële voorkeur voor dat model. Wat cliënten in de praktijk willen, is een van deze drie dingen:

• Kostenzekerheid. "Ik wil weten waar ik aan toe ben" — een budgetvraag, geen risicovraag.
• Risicodeling. "Ik wil niet als enige het risico dragen dat dit misloopt."
• Liquiditeit. "Ik kan het nu niet betalen, straks bij uitkering wel."

Alle drie zijn te bedienen met afspraken die binnen de reguliere kaders passen. Het loont om bij een no-cure-no-payvraag eerst uit te zoeken welke van de drie er speelt, in plaats van meteen ja of nee te zeggen.

Werkbare alternatieven

Fixed fee per fase

Een vaste prijs per duidelijk afgebakende fase — intake en advies, buitengerechtelijke fase, eerste aanleg, hoger beroep — geeft de cliënt volledige kostenzekerheid zonder dat uw beloning afhangt van het resultaat. De voorwaarde is dat u weet wat een fase u gemiddeld kost. Dat vraagt betrouwbare historische urendata per dossiertype; zonder die basis is een fixed fee een gok. Zie ook onze vergelijking van uurtje-factuurtje, fixed fee en abonnement voor de afweging per praktijkgebied.

Gemaximeerd tarief (capped fee)

U declareert op uurbasis, maar spreekt een plafond af. De cliënt betaalt de werkelijk bestede uren tot het maximum; daarboven is het uw risico. Dit is vaak de meest verkochte constructie bij zakelijke cliënten: eerlijk voor beide partijen, en administratief eenvoudig zolang u het verbruik ten opzichte van de cap actief bewaakt. Zonder tussentijdse monitoring loopt u tegen de cap aan zonder dat iemand het zag aankomen.

Gestaffeld of verlaagd tarief met bonuscomponent

Een verlaagd uurtarief in combinatie met een aanvullende vergoeding bij een goed resultaat zit dichter tegen resultaatgerelateerde beloning aan. Of en in welke vorm dat is toegestaan, hangt af van de actuele beroepsregels. Ga hier niet op gevoel te werk: leg de constructie voor voordat u haar aanbiedt.

Betalingsregeling met voorschot

Bij een liquiditeitsvraag is de oplossing meestal geen ander beloningsmodel maar een ander betaalritme: een beperkt voorschot bij aanvang, daarna maandelijkse tussentijdse declaraties in plaats van één grote eindafrekening. Dat verlaagt de drempel voor de cliënt en verkort tegelijk uw eigen betaaltermijn. Zie voorschot en depotnota voor de administratieve kant.

Wat u nodig heeft om alternatieven veilig aan te bieden

Elke afspraak die afwijkt van "uren maal tarief" verplaatst risico van de cliënt naar het kantoor. Dat is prima, mits u dat risico kunt overzien. Daarvoor heeft u drie dingen nodig.

• Kostprijsinzicht. U moet weten wat een declarabel uur uw kantoor kost. Zie uurtarief advocaat berekenen voor de opbouw.
• Historische urendata per dossiertype. Zonder betrouwbare registratie weet u niet wat een gemiddelde arbeidszaak of incassoprocedure in uren kost, en is elke vaste prijs speculatief.
• Realtime bewaking van het verbruik. Bij fixed fee en capped fee moet u tijdens het dossier zien hoe de bestede uren zich verhouden tot de afgesproken prijs. Achteraf ontdekken dat een fixed fee-dossier het dubbele aan uren heeft gekost, is te laat.

Die laatste twee zijn precies waar goede registratie- en declaratiesoftware het verschil maakt: het declaratieproces in LegalTime laat per dossier zien wat er is geschreven, wat er is gefactureerd en wat er nog openstaat, ongeacht het gekozen prijsmodel.

Vastleggen in de opdrachtbevestiging

Welk model u ook kiest: leg het schriftelijk vast vóór aanvang. Neem in de opdrachtbevestiging minimaal op wat de afspraak inhoudt, wat er onder het afgesproken bedrag valt en wat niet, hoe wordt omgegaan met verschotten en griffierecht, wat er gebeurt bij tussentijdse beëindiging, en op welk moment wordt gefactureerd. Onduidelijkheid op deze punten is de belangrijkste bron van betwiste declaraties — ongeacht het beloningsmodel.

Conclusie

No cure no pay is voor advocaten in beginsel geen begaanbare route, met een uitzondering die in de praktijk bestaat voor bepaalde letselschade- en overlijdensschadezaken. De onderliggende cliëntbehoefte — zekerheid, gedeeld risico, betaalbaarheid — is echter uitstekend te bedienen met fixed fee, een gemaximeerd tarief en slimme betaalafspraken. Voorwaarde is dat uw kantoor weet wat werk kost en wat het onderweg verbruikt. Toets elke afwijkende beloningsafspraak vooraf aan de actuele gedragsregels en verordening van de NOvA.

Veelgestelde vragen

Lees ook

• Uurtje-factuurtje vs fixed fee vs abonnement
• Uurtarief advocaat berekenen
• Declareren-functie
• Voorschot en depotnota